سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

302

تاريخ ايران ( فارسى )

براى اجراى اين منظور به عمل آمد ، توضيح اينكه منسوجات ريشمى هولستين « 1 » قابل ملاحظه بود و چون ابريشم خام ايران جلب توجه بازرگانان آنجا را نمود دوك مصمم گشت بروكمان « 2 » يكى از بازرگانان هامبورك را كه نقشهء تجارت با ايران را كشيده بود بسفارت نزد شاه ايران روانه دارد . اين ميسيون با گراندوك مسكوى براى ترانزيت آزاد قراردادهاى بيفايده‌اى بسته و وقتىكه وارد ايران شدند ديدند كه مصارف و هزينهء حمل و نقل و حقوق گمركى ابريشم تمام منافع آن را از بين ميبرد . بروكمان چون نميخواست با دست خالى برگشته باشد براى بستن يك قرارداد اتحاد برعليه عثمانيها وارد مذاكره با ايران شد . شكست اين مرد در نقشه‌اش و اشتباه بزرگ او به قيمت جانش تمام شد و در كتاب اولئار « 3 » يوس ادام « 4 » كه منشى هيئت بود تمام اين مطالب ذكر شده است . نتايج منفى اين هيئت شايد داراى ارزش بود چه يكمرتبهء ديگر ثابت نمود كه بواسطهء طرق ارتباطيهء خراب و خطرناك و نيز بعد مسافت اين تجارت سود نخواهد كرد . ازبكان درست در آخر قرن شانزدهم تغييراتى در سلسلهء ازبكها رخداده و هنگامىكه روسها بر خانات حاجى طرخان استيلا يافتند حكمران آنجا به بخارا پناه برد و اسكندر آخرين فرمانرواى سلسلهء شيبانى آنجا از او بگرمى پذيرائى نمود . جانى خان فرزند امير پناهنده با دختر اسكندر ازدواج كرد و بعد از قتل اسكندر سلطنت بوى پيشنهاد شده و او هم آن را به پسر خود واگذاشت كه سلسلهء حاجى طرخان را تأسيس نمود كه آن تا آخر سدهء هيجدهم دوام داشت . روابط بخارا با ايران تغييرى ننمود . ازبكها با كم‌وبيش موفقيت‌هائى هنوز بخراسان حمله مينمودند . در سال 1017 ه ( 1608 ) پادشاه بزرگى بنام امامقلى ظاهر شد و سلطنت آنجا را تصاحب نمود و در مدت سلطنت سى و هشت سالهء او بخارا قسمتى از ثروت و كاميابى

--> ( 1 ) - Holstein . ( 2 ) - Brucman ( 3 ) - Relation de Voyoge . Paris , 1639 ( 4 ) - Adam